Изменить размер шрифта


Начать новую темуНаписать комментарии Страница 1 из 1   [ Сообщений: 9 ]
Автор Сообщение
 Заголовок сообщения: 12.000-летный храмовый комплекс: Тайны Армянского нагорья
СообщениеДобавлено: 01 июн 2012, 23:21 
Администратор
Аватара пользователя

Зарегистрирован: 24 фев 2012, 14:57
Сообщений: 25582
Откуда: Армения, Ереван
12,000-ամյա տաճարային համալիրի հայտնաբերումը կարող է փոխել մարդկության զարգացման տեսությունը


«Յուրեժիանեթ.օրգ», 4 ապրիլի, 2008թ.
Աղբյուրը` (Eurasianet.org)
Նիկոլաս Բիրչ (Nicholas Birch)

Հայագիտական բացատրությունը` պատմագիտության դոկտոր-պրոֆ. Էդուարդ Լ. Դանիելյանի

Դեռևս մանուկ հասակից Կլաուս Շմիդտը սիրում էր ուսումնասիրել քարանձավներն իր հայրենի Գերմանիայում` հույս ունենալով հայտնաբերել նախապատմական պատկերներ: Երեսուն տարի անց, հանդես գալով որպես Գերմանիայի Հնագիտական Ինստիտուտի ներկայացուցիչ, նա հայտնաբերեց անչափ ավելի կարևոր մի բան` տաճարային մի համալիր, որը մոլորակի վրա եղած ցանկացած նմանատիպ կոթողից գրեթե երկու անգամ ավելի հին է:

«Այս վայրը ցնցող մի բացահայտում է», – ասում է Շմիդտը` կանգնած լինելով մի մենակյաց ծառի տակ` քամահար մի բլրի գագաթին, որը գտնվում է Սիրիայի և Թուրքիայի սահմանից 35 մղոն դեպի հյուսիս: «Այն պահին, երբ առաջին անգամ տեսա այս վայրը, հասկացա, որ ունեմ երկու ընտրություն` հեռանալ և չասել այդ մասին ոչ ոքի, կամ էլ անցկացնել կյանքիս մնացած ողջ մասն այստեղ աշխատելով»:

Նրա ետևում գտնվում են Անատոլիական սարահարթի [1] առաջին ծալքերը: Առջևում փռված է Միջագետքի հարթավայրը, որն, ասես փոշագույն մի ծով, ձգվում է հարյուրավոր մղոններ դեպի հարավ` հասնելով և անցնելով Բաղդադը: Պորտասարի (Ն. Բիրչն օգտագործում է թուրքերեն Գյոբեքլի թեփե տեղանունը, որը բառացիորեն թարգմանվում է Պորտասար՝ «Արարատ» ՌԿ-ի խմբ.) քարե շրջանակները հենց նրա դիմացն են գտնվում` թաքնված բլրի ելուստի տակ:

Համեմատած Սթոունհենջի` Բրիտանիայի ամենանշանավոր նախապատմական վայրի հետ, նրանք համեստ տեսք ունեն: Պեղած շրջանակներից և ո՛չ մեկի տրամագիծը 30 մետրից չի անցնում (դրանք թվով չորսն են, մինչդեռ հաշվարկներով նրանց թիվը հասնում է քսանի): Հայտնագործությունն աչքի է ընկնում վարազների, աղվեսների, առյուծների, թռչունների, օձերի և կարիճների փորագրություններով, ինչպես նաև դրանց տարիքով: Ժամանակագրված մոտ մ.թ.ա. 9,500 թվականով` այս քարերը 5,500 տարով ավելի հին են քան Միջագետքի առաջին քաղաքները և մոտ 7,000 տարով էլ հին են Սթոունհենջից:

Չհաշված այս շրջանաձև օրինակները և քարերի վրա արված փորագրությունները` այն մարդիկ, ովքեր վեր են խոյացրել այս կոթողը չէին տիրապետում անգամ կավագործությանը կամ ցորեն ստանալու մշակույթին: Նրանք ապրում էին գյուղերում, բայց ոչ թե հողագործներ էին, այլ որսորդներ:

«Ընդունված է համարել, որ միայն հիերարխիկ քաղաքակրթությունները կարող են ստեղծել այսպիսի մոնումենտալ շինություններ, և որ վերջիններս ի հայտ են եկել միայն հողագործության սկզբնավորման հետ մեկտեղ», – ասում է Յան Հոդերը` Ստենֆորդի Համալսարանի մարդաբանության պրոֆեսորը, ով 1993-ից ի վեր ղեկավարել է պեղումները Չատալհոյուկում` Թուրքիայի ամենահայտնի նեոլիթյան վայրում: «Պորտասարն ամեն ինչ փոխում է: Այն իրենից ներկայացնում է մշակված համալիր և նախահողագործական հնավայր: Միայն այս փաստը Պորտասարը դարձնում է հնագիտական ամենակարևոր հայտնագործություններից մեկը բավականին երկար ժամանակահատվածում»:

Այժմ, երբ մի տասնամյակ տևած պեղումներից հետո դուրս է բերվել հնավայրի մի մասը միայն, դժվար է ասել, թե Պորտասարն ինչ նշանակություն է ունեցել այն մարդկանց համար, ովքեր այն կառուցել են: Ոմանք կարծում են, որ այն եղել է պտղաբերության ծեսի վայր` յուրաքանչյուր շրջանակի կենտրոնում տեղադրված երկու բարձր քարերով, որոնք խորհրդանշում են տղամարդու և կնոջ:

Սա մի տեսություն է, որը խանդավառորեն տարածում է հարևան Ուրֆա քաղաքի զբոսաշրջության կենտրոնը. «Այցելե՛ք եդեմական պարտեզը, – ազդարարում են նրանք, – տեսե՛ք Ադամին և Եվային»:

Շմիդտը թերահավատորեն է վերաբերվում պտղաբերության տեսությանը: Նա համաձայնում է, որ Պորտասարը հավանաբար կիսա-քոչվորական աշխարհի վերջին բարգավաճումն է, որը շատ շուտով պետք է ոչնչացվեր երկրագործության գալուստով և նշում է, որ եթե այսօր այն գրեթե անթերի վիճակում է գտնվում, ապա դա այն բանի շնորհիվ է, որ կառուցողները շինարարության ավարտից անմիջապես հետո այն թաղել են տոննաներով հողի շերտի տակ, կարծես նրա` վայրի կենդանիներով հարուստ աշխարհը կորցրել էր իր ողջ իմաստը:

Այս հնագիտական վայրը, սակայն, զերծ է պտղաբերության խորհրդանշաններից, որոնք հայտնաբերվել են Նոր քարի դարի այլ հնավայրերում, իսկ T-աձև սյուները, որոնք ակնհայտորեն կիսով չափ մարդկային կերպարանք են հիշեցնում, չունեն սեռային պատկանելություն:

«Ես կարծում եմ` այստեղ մեր առջև են աստվածների ամենավաղ պատկերները, – ասում է Շմիդտը մատնանշելով ամենամեծ քարերից մեկը, – նրանք չունեն ո՛չ աչք, ո՛չ բերան և ոչ էլ դեմք: Բայց նրանք ունեն ձեռքեր և դաստակներ: Նրանք կերտողներ են: Իմ կարծիքով մարդիկ, որոնք քանդակել են դրանք, իրենք իրենց տվել են մեծագույն հարցերը, – շարունակում է Շմիդտը – Ի՞նչ է այս տիեզերքը: Ի՞նչու ենք մենք այստեղ»:

Քանի որ այս կոթողների մոտակայքում չկան ո՛չ տների, և ո՛չ էլ գերեզմանների հետքեր, Շմիդտը կարծում է, որ բլրի գագաթը ուխտատեղի է եղել շրջակա համայնքների համար` հարյուրավոր մղոն շառավղով: Նա նշում է, որ ամենաբարձր քարերը բոլորը դեմքով նայում են դեպի հարավ-արևելք` կարծես ուշադրությամբ զննելով հարթավայրերը, որոնց մեջ պարփակված են շատ առումներով Պորտասարից ոչ պակաս արժեքավոր հնագիտական վայրեր:

Դրա օրինակն է այն, որ անցած տարի Հյուսիսային Սիրիայի Ջադ ալ-Մուղարայում աշխատող Ֆրանսիացի հնագետները պեղել էին երբևէ բացահայտված ամենահին որմնանկարը: «Երկու քառակուսի մետր երկրաչափական պատկերներ` կարմիր, սև և սպիտակ գույներով, որոնք փոքր-ինչ հիշեցնում են Պոլ Կլեի [2] կտավները», – մեկնաբանում է Էրիկ Կոքեգնիոտը` Լիոնի համալսարանի հնագետը, որը ղեկավարում է պեղումները:

Կոքեգնիոտը գտնում է, որ Շմիդտի վարկածը, ըստ որի Պորտասարը ծիսակատարությունների, տոնախմբությունների և մտքերի փոխանակման հավաքատեղի էր, բավականին հրապուրիչ է` հաշվի առնելով տեղանքի տպավորիչ դիրքը: Բայց նա նշում է նաև, որ այդ շրջանի հետազոտությունները դեռ շատ նախնական փուլում են գտնվում: «Վաղը մեկը կարող է ինչ-որ մի տեղ հայտնաբերել ավելի նշանակալից մի բան»:

Վեչիհի Օսկայան` Կորպիկտեպեում (որը գտնվում է Տիգրիս գետի վրա, մոտ 120 մղոն Ուրֆայից դեպի արևելք) անցկացվող պեղումների ղեկավարը, կասկածում է, որ այն հազարավոր քարե անոթներ, որ նա հայտնաբերել է 2001 թվականից ի վեր հարյուրավոր 11,500-ամյա գերեզմաններում իսկապես այդ արժեքն ունեն: Բայց նրա ոգևորությունն լցնում է Դիարբեքիրում գտնվող Դիկլ Համալսարանի նրա խիստ գրասենյակը:

«Ապա նայե՛ք այստեղ, – ասում է նա` ցույց տալով նրբորեն փորագրած մի քանդակի լուսանկար, որը պատկերում է կիսամարդ-կիսառյուծ մի կենդանու, – սա սֆինքս է` հազարավոր տարիներ Եգիպտոսից առաջ: Հարավարևելյան Թուրքիա, հյուսիսային Սիրիա… Այս տարածաշրջանը մեր քաղաքակրթության սաղմնավորման ականատեսն է եղել»:

__________________

[1] Այս վայրը գտնվում է ոչ թե Անատոլիական սարահարթում (որը Փոքր Ասիայում է), այլ Հայկական լեռնաշխարհի հարավային մատույցներում (տե՜ս պատ. գիտ. դոկտոր Է. Դանիելյանի մեկնաբանությունը)։
[2] Պոլ Կլե (1879-1940) գերմանական ծագման շվեդ նկարիչ:

_________________
Приходите в мой дом...


Вернуться к началу
 Не в сетиПрофиль  
 
 Заголовок сообщения: Re: 12.000-летный храмовый комплекс: Тайны Армянского нагорья
СообщениеДобавлено: 02 июн 2012, 19:02 
Аватара пользователя

Зарегистрирован: 07 апр 2012, 14:43
Сообщений: 531
Откуда: Eрeвaн
:shock:12,000-ամյա տաճարային համալիր :shock: ? ? ? ?

_________________
=+=


Вернуться к началу
 Не в сетиПрофиль  
 
 Заголовок сообщения: Re: 12.000-летный храмовый комплекс: Тайны Армянского нагорья
СообщениеДобавлено: 02 июн 2012, 21:20 
Администратор
Аватара пользователя

Зарегистрирован: 24 фев 2012, 14:57
Сообщений: 25582
Откуда: Армения, Ереван
Ես էլ եմ զարմացած...

_________________
Приходите в мой дом...


Вернуться к началу
 Не в сетиПрофиль  
 
 Заголовок сообщения: Re: 12.000-летный храмовый комплекс: Тайны Армянского нагорья
СообщениеДобавлено: 18 ноя 2012, 14:45 
Администратор
Аватара пользователя

Зарегистрирован: 24 фев 2012, 14:57
Сообщений: 25582
Откуда: Армения, Ереван
«Արարատ» ՌԿ-ի խնդրանքով, Պորտասարի մասին այս նյութը մեկնաբանում է պատմագիտության դոկտոր-պրոֆ. Էդուարդ Լ. Դանիելյանը

Հայկական լեռնաշխարհի հարավային մատույցներում` Հայոց Միջագետքի հարավում` Ուրհա-Եդեսիայից 15 կմ հյուսիս-արևելք գտնվում է Պորտասարի հնավայրը` Հայկական (Արևելյան) Տավրոսի լեռնանցքներով վանակատի (օբսիդիան) արտահանման ուղիների վրա [*]: Հնավայրը պաշտամունքային նշանակության հետ մեկտեղ վանակատի նետասլաքների արտադրության կենտրոն է եղել և թվագրվում է մ.թ.ա. 10-րդ հազարամյակով (Klaus Schmidt, Sie bauten die ersten Tempel, Mьnchen, 2006): Հնավայրի կառույցների սյուները կենդանակերպ քանդակազարդեր ունեն` օձերի, խոյի, ցուլի, վարազի, շան, աղվեսի, կռունկի, առյուծների պատկերներով: Մարդակերպ կերպարները խորհրդանշում են առնականություն և մայրություն: Բնակիչների զբաղմունքը հիմնականում որսը և հավաքչությունն էր. նրանք նաև ունեին ընտանի ոչխար և այծ: Հարակից հնավայրերով Պորտասարը համարվում է կարևոր օղակ միջին քարի դարից նոր քարի դարին անցման փուլում: Համադրությունը Հայկական լեռնաշխարհի ժայռապատկերների, քարե աստղադիտարանների և հնագիտական հուշարձանների հետ վկայում է, որ Պորտասարը Հայոց Միջագետքի հարևան հնավայրերով մտնում է Հայոց վաղագույն քաղաքակրթական զարգացումների ազդեցության ոլորտի մեջ:

———————-

[*]Հայկական լեռնաշխարհը վանակատի արտահանման հնագույն գլխավոր կենտրոնն էր Առաջավոր Ասիայում: Առևտրական ճանապարհներով Հայաստանից վանակատը հասել է Միջերկրական ծովի արևելյան ավազանի և Միջագետքի շրջանները (J. Dixon, J. Cann and C. Renfrew, „Obsidian and the Origins of Trade,” – Scientific America, 1968, N 218, p. 46):
http://artmamul.ararat-center.org/?p=16

_________________
Приходите в мой дом...


Вернуться к началу
 Не в сетиПрофиль  
 
 Заголовок сообщения: Re: Индоевропейская прародина: С чего все началось...
СообщениеДобавлено: 16 апр 2015, 11:40 
Аватара пользователя

Зарегистрирован: 09 июл 2013, 14:19
Сообщений: 9150


Հայկական լեռնաշխարհը վանակատի (օբսիդիանի) հայրենիքն է. Արտենիում հայտնաբերվել է մոտ 1.4 մլն տարվա վաղեմության վանակատ: Գրում է National Geographic-ը:

Ստորև ներկայացնում ենք հոդվածն ամբողջությամբ՝

Ձմեռվա ամպամած երկնքի տակ՝ Արտենի լեռան արևելյան լանջին, միօրինակ դատարկություն է: Նրանից 13.419 ոտնաչափի վրա Արագած լեռն է, Հայաստանի ամենաբարձր կետը:


Հետո ամպերը հանկարծակի անհետանում են, և Արտենին ցրվում է արևային հայելիների շլացնող խճանկարի մեջ: Հողի ամեն մի ոտնաչափ, աչքով տեսանելի է, ծածկված է վանակատի հարթ գորգով, նրանցից շատերը սրածայր գործիքներ ու զենքեր են:
«Մենք ուսումնասիրում ենք հսկայական բացօթյա գործարանի մնացորդները»,- ասում է հնագետ, Հայստանի Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտի գիտաշխատող Բորիս Գասպարյանը:
Միլիոնավոր շեղբեր, կացիններ, սայրեր, կտրիչներ, նետասլաքներ, նետերի ծայրակալներ, որոնք արտադրվել են այս լեռնային գործարանում և տարածվել հսկայական ցանցով դեպի Եվրոպա, արձանագրված պաշտոնական առևտրային հարաբերություններից ամենահինն է:
Նոր տեխնոլոգիայի միջոցով հնարավոր է բացահայտել վանակատից պատրաստված գործիքների ծագումը. դրա համար բավական է ընդամենը մեկ լավային հոսք: Այնուամենայնիվ, գիտնականները կարծում են, որ Արտենին է եղել հեռավոր պալեոլիթի՝ հին քարի դարի շրջանի զինագործության կենտրոնը: Այստեղի արտադրանքը տարածվել է Հյուսիսյաին Կովկասում՝ այժմ Ուկրաինա, հասել մինչև Էգեյանի շրջանները, գրեթե 1600 մղոն հեռավորության վրա:
Արտենիի արտադրանքի չափերը ապշեցուցիչ են: Ակտիվ արդյունաբերության շրջանը հասնում է մինչև վաղ երկաթե դար: Դրանից հետո մինչև մ.թ.ա. 1000 թ.-ին կիրառվել են նույն նյութերը: Գասպարյանը, իր հայ գործընկերները, ամերիկացի, ճապոնացի և եվրոպացի կոլեգաները Արտենիից և այլ տեղանքներից բացահայտել են պալեոլիթյան շրջանի միլիոնավոր զենքեր:
Գիտնականն ասում է. «Վանակատից գործիքներն այստեղ տարբեր շրջանների են պատկանում՝ սկսած պալեոլիթից մինչև երկաթե դար. անհնար է հաշվել: Այն միլիոնավոր տարիների է հասնում»:
Գիտնականները ընդունում են Կովկասի՝ մասնավորապես Հայկական լեռնաշխարհի կարևորությունը մարդկության պատմության հիմքում:
2011թ.-ից Էլլերի Ֆրահմը, Մինեսոտայի Համալսարանից, նշում է, որ իր և իր միջազգային խմբի համար տարօրինակ չէր Հայաստանից մեկ օրում հավաքել վանակատից պատրաստված 500 գտածո. թվեր, որոնք արագորեն գերազանցում են ավանդական տվյալները:
Ֆրահմը վանակատի ծագման երկու մեթոդ է դիտարկում: Առաջինը, որ այն կարող էր հրաբխից գոյանալ. միկրոէլեմենտը հեշտորեն կարող է քիմիապես համապատասխանել հրաբխի հետ, որտեղ այն արտադրվել է: Այսինքն՝ այն քիմիական հետք է կրում իր վրա:
Գիտնականի խոսքով՝ սովորական փորձաքննությունը շատ թանկարժեք է և ժամանակատար, կախված այն հանգամանքից, որ լաբորատորիաները շատ հեռու են հնավայրերից, և պահանջվում է, որ փորձաքննության համար նախատեսված նմուշները լինեն փոշիացած վիճակում: Նրա լուծումը եղավ դյուրակիր x-ray լուսարձակ սարքը, որը կարող էր քննել գտածոյի քիմիական կառուցվածքը 10 վայրկյանի ընթացքում, առանց փոշիացման: Իրականում սարքը լաբորատոր հետազոտությունների համար էր, բայց Ֆրահմն այն օգտագործեց հնավայրում և սարքի կիրառումից ի վեր հետազոտվել են այնքան շատ վանակատից գտածոներ, որքան որ չեն հետազոտվել այս ողջ ընթացքում Հայաստանում:
Այս հետազոտություններն ավելի մեծ լույս սփռեցին զինագործների աշխատանքային սովորույթների վրա: Բայց գիտնականների համար դեռ որոշ անհայտ հարցեր են մնացել: Արդյո՞ք հին քարի դարի մարդիկ նախընտրած վանակատի հանք ունեին, թե նրանք տեղաշարժվել են մի լավային հոսքից մյուսին, մեզ համար անհայտ պատճառներով:
Նշենք, որ վանակատը հրաբխային ապակի է, միասեռ ապակենման հրաբխային թթվային ապար՝ սովորաբար մուգ երանգներով, որն ունի շատ սուր եզրեր, ինչի շնորհիվ էլ իդեալական հումք է եղել Երկաթե դարում զենքերի արտադրության համար: Այսօր էլ այն կիրառվում է հիմնականում վիրաբուժական սարքավորումների պատրաստման մեջ: Բայց այն հազվադեպ է հանդիպում Եվրոպայում կամ Արևմտյան Ասիայում, բացառությամբ Հայաստանի: Այս փոքրիկ երկրում կան հազարավոր հրաբխեր, որոնք ունեն վանակատի մեծ պահուստներ:
Հաշվի առնելով, որ Կովկասը՝ մասնավորապես Հայկական լեռնաշխարհն է եղել մարդկային միգրացիաների կենտրոնը, որ հենց այստեղից են մարդիկ միգրացվել դեպի Եվրոպա և այլ մայրացամաքներ, վանակատից պատրաստված զենքերի տարածումը Հայաստանից նշանակալի է:
«Հին քարեդարյան վանակատի Եվրասիական առևտրային ուղիները նշանակալիորեն նման են հելլենիստական կամ միջնադարյան առևտրային կայսրությունների ուղիերին նույնիսկ 3000 դար անց, ներառյալ Մետքասի ճանապարհը»,- ասում է Գասպարյանը:
Արտենիի որոշ վանակատի գործիքներ արդեն ունեն 1.4 մլն տարվա վաղեմություն: «Ես փոքր կասկած ունեմ, որ մարդ արարածը օգտագործել է հայկական վանակատը այնքան երկար, որքան որ երկուսն էլ գոյություն ունեն»,- ասում է Ֆրահմը:

Պատրաստեց՝ Լիլիթ Մխիթարյանը


Вернуться к началу
 Не в сетиПрофиль  
 
 Заголовок сообщения: Гёбекли-Тепе
СообщениеДобавлено: 12 июн 2019, 05:56 
Аватара пользователя

Зарегистрирован: 22 фев 2014, 16:26
Сообщений: 108
Откуда: Тбилиси
https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D1 ... 0%BF%D0%B5
Кто это были? Территория, как видите, впсоедствии армянская.

_________________
This Kingdom is mine.


Вернуться к началу
 Не в сетиПрофиль  
 
 Заголовок сообщения: Re: 12.000-летный храмовый комплекс: Тайны Армянского нагорья
СообщениеДобавлено: 12 июн 2019, 23:43 
Администратор
Аватара пользователя

Зарегистрирован: 24 фев 2012, 14:57
Сообщений: 25582
Откуда: Армения, Ереван
Есть разные версии, кто знает?!

_________________
Приходите в мой дом...


Вернуться к началу
 Не в сетиПрофиль  
 
 Заголовок сообщения: Re: 12.000-летный храмовый комплекс: Тайны Армянского нагорья
СообщениеДобавлено: 13 июн 2019, 16:47 
Аватара пользователя

Зарегистрирован: 22 фев 2014, 16:26
Сообщений: 108
Откуда: Тбилиси
Я считаю (опять же, "я считаю", а не "это так"), что кем бы они ни были это одни из людей впоследствии образовавших армянский этнос. Но, это не арии. Слишком рано для ариев. То есть когда они жили, ариев еще не было даже в проекте.

_________________
This Kingdom is mine.


Вернуться к началу
 Не в сетиПрофиль  
 
 Заголовок сообщения: Re: 12.000-летный храмовый комплекс: Тайны Армянского нагорья
СообщениеДобавлено: 16 июн 2019, 12:20 
Администратор
Аватара пользователя

Зарегистрирован: 24 фев 2012, 14:57
Сообщений: 25582
Откуда: Армения, Ереван
Согласен, слишком рано. 12.000 рановато даже для индоевропейцев...

_________________
Приходите в мой дом...


Вернуться к началу
 Не в сетиПрофиль  
 
Показать сообщения за:  Поле сортировки  
Начать новую темуНаписать комментарии Страница 1 из 1   [ Сообщений: 9 ]



Кто сейчас на конференции

Сейчас этот форум просматривают: нет зарегистрированных пользователей и гости: 1


Вы не можете начинать темы
Вы не можете отвечать на сообщения
Вы не можете редактировать свои сообщения
Вы не можете удалять свои сообщения
Вы не можете добавлять вложения

Найти:
Перейти:  
cron


Powered by phpBB © 2000, 2002, 2005, 2007 phpBB Group
610nm Style by Daniel St. Jules of Gamexe.net

Вы можете создать форум бесплатно PHPBB3 на Getbb.Ru, Также возможно сделать готовый форум PHPBB2 на Mybb2.ru
Русская поддержка phpBB